Tác giả: tiengvietmenyeu

Tiếng Việt mến yêu

Sửa đổi cách viết chữ Việt hay là chữ Việt năm 2020

Sửa đổi cách viết chữ Việt hay là chữ Việt năm 2020
Tác-giả: dchph

Ngônngữ là một thuộctính bềnvững và biếnđổi chậmnhất của một dântộc. Trong quátrình pháttriển lịchsử, tínhcách của ngônngữ có thayđổi với một mứcđộ ítnhiều khácnhau, nhấtlà về hìnhthức, ở cái vỏ biểuhiện bềngoài của tiếngnói, đólà chữviết của một ngônngữ. Tuỳtheo nhucầu lịchsử, một dântộc cóthể có nhucầu thayđổi cách thểhiện tiếngnói của mình qua chữviết để thíchhợp với nhucầu của thờiđại. Nhiều nước tiếnbộ trên thếgiới ngàynay trong quátrình pháttriển đã phải thôngqua giaiđoạn cảicách chữviết vì đólà một quátrình tấtyếu.
Đọc tiếp Sửa đổi cách viết chữ Việt hay là chữ Việt năm 2020

Từ trong Tiếng Việt

Từ trong tiếng Việt
Theo Mai Ngọc Chừ; Vũ Đức Nghiệu & Hoàng Trọng Phiến.

1. Đơn vị cấu tạo

Đơn vị cơ sở để cấu tạo từ tiếng Việt là các tiếng, cái mà ngữ âm học vẫn gọi là các âm tiết.

Mặc dù nguyên tắc phổ biến là các từ được cấu tạo từ các hình vị, nhưng hình vị trong các ngôn ngữ khác nhau có thể không như nhau.

1.1. Tiếng của tiếng Việt có giá trị tương đương như hình vị trong các ngôn ngữ khác, và người ta cũng gọi chúng là các hình tiết (morphemesyllable) – âm tiết có giá trị hình thái học.

– Về hình thức, nó trùng với âm đoạn phát âm tự nhiên được gọi là âm tiết (syllable).
– Về nội dung, nó là đơn vị nhỏ nhất có nội dung được thể hiện. Chí ít nó cũng có giá trị hình thái học (cấu tạo từ). Sự có mặt hay không có mặt của một tiếng trong một “chuỗi lời nói ra” nào đó, bao giờ cũng đem đến tác động nhất định về mặt này hay mặt khác. Ví dụ:

đỏ – đo đỏ – đỏ đắn – đỏ rực – đỏ khé – đỏ sẫm…
vịt – chân vịt – chân con vịt…
Đọc tiếp Từ trong Tiếng Việt

Giữ·gìn và phát·triển Tiếng Việt

Giữ gìn và phát triển tiếng Việt
GS.TSKH Nguyễn Quang Hồng

Vấn đề giữ gìn và phát triển tiếng Việt đã từ khá lâu được nhiều người Viêt Nam  ta quan tâm, và mỗi người, mỗi giới đều có thể có những cách nhìn nhận, cách tiếp cận của mình. Là một người làm công tác ngôn ngữ học, bản thân chúng tôi cũng đã nhiều lần đề cập đến vấn đề này ở những khía cạnh khác nhau, hoặc là về ngữ âm, hoặc là về từ ngữ, hoặc là về chữ viết. Bài này muốn đặt vấn đề xem xét một cách khái lược công việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt từ những góc độ liên quan đến đặc điểm tiếng Việt và chữ Việt trong diễn trình lịch sử của nó: Một là, từ góc nhìn tiếp xúc ngôn ngữ. Hai là, từ góc nhìn loại hình ngôn ngữ. Ba là, từ góc nhìn về tính thống nhất trong đa dạng của ngôn ngữ. Và bốn là, từ góc nhìn chức năng xã hội của ngôn ngữ. Mấy cách nhìn này cũng sẽ là tiền đề cho việc xem xét một số vấn đề cụ thể đặt ra cho việc chuẩn hoá tiếng Việt và chữ Việt hiện nay.
Đọc tiếp Giữ·gìn và phát·triển Tiếng Việt

Mạn·đàm về chữ và nghĩa

MẠN ĐÀM VỀ CHỮ VÀ NGĨA
Nhân đọc “Một Kỉ Niệm Đẹp” của Nguyễn Tấn Hưng

Biên khảo của TRÚC HUY

Mặc dầu được biết anh Nguyễn Tấn Hưng là một trong những cây bút phong phú hiện nay ở hải ngoại, đã cho xuất bản một số văn truyện được nhiều độc giả biết đến và khen ngợi, song tôi phải thú nhận là cho đến nay chỉ có cơ duyên đọc mỗi một tác phẩm gần đây của anh: đó là cuốn biên khảo ngiên cứu “Một Kỉ Niệm Đẹp”1.

Tuy chỉ biết anh qua công trình ngiên cứu này, song tôi đã đọc một cách say sưa và thích thú vì giọng văn tự nhiên, tươi mát của anh và nhất là vì sự nhiệt tình, thiết tha của anh trong công cuộc tìm tòi và sáng tạo để tìm ra một phương pháp xếp chữ Việt bằng máy điện toán cá nhân. Sự cố gắng của anh trong công cuộc tìm tòi và sáng tạo này không ngoài mục đích tô điểm và làm đẹp thêm dòng chữ Việt mà anh tỏ ra hết sức nâng niu, trân trọng.
Đọc tiếp Mạn·đàm về chữ và nghĩa

Hãnh·diện với Việt-ngữ ABC

Hãnh-diện với Việt-ngữ ABC
Tác-giả: Đoàn-Xuân

1. Dẫn-nhập

Nếu có thì-giờ suy-nghĩ về Việt-ngữ, ta thấy tổng-số chữ Tàu vào khoảng 9,812 và phát-âm thành 1,307 tiếng, cũng trong số chữ đó người Việt phát-âm thành 2,033 tiếng. Nhưng đó chỉ là cái gốc mà thôi, người Việt còn biết dựa vào chữ Tàu để cải-hóa thành chữ Nôm, thêm được vào khoảng hơn 4,000 âm/hơn 30,000 chữ nữa. Như vậy tiếng Việt nhiều hơn tiếng Tàu ít nhất là hơn 4,000 tiếng gốc Nam-Á ( = Nôm).
Hơn một tỷ dân Tàu, từ mấy nghìn năm nay, với 9,000 chữ, rồi ghép tới ghép lui, chữ Tàu càng ngày càng tiến-bộ, và lúc nào cũng đủ chữ để dùng cho kịp với trào-lưu tiến-hóa của nhân-loại.
Tiếng Việt chắc-chắn không thua, bởi-vì ngoài tiếng và chữ Tàu là cái gốc đã Việt-hóa, thêm chữ Nôm qá nhiều, thì tiếng Việt không kém bất-cứ một ngôn-ngữ nào của thế-gian nầy. Đọc tiếp Hãnh·diện với Việt-ngữ ABC

Dấu·ngang·nối trong Việt-ngữ

Dấu ngang-nối trong Việt-ngữ (là phần 4 trong sách Về Nguồn)
Tác giả: Đoàn-Xuân

Thông-thường những sự xích-mích hay xảy ra đều do sự hiểu lầm. Mà sự hiểu lầm là do sự dùng tiếng-nói hay chữ-viết không đúng với ý-nghĩa muốn diễn-đạt. Mà tiếng-nói hay chữ-viết muốn được chuẩn-xác tất phải qay về ngữ-căn (nguồn-gốc) của nó. Tiếng Việt-nam có riêng nguồn-gốc của nó: Hán-Tạng hay Nam-Á. Nhưng chữ Việt lại là một sự đồng-hóa vĩ-đại: dùng cả chữ Hán, chữ Nôm, và dùng cả chữ La-tinh để phiên-âm.

Âm-thanh (tiếng-nói) không thay-đổi nhiều (tùy vùng nhưng vẫn thống-nhất) nhưng ký-hiệu (chữ-viết) thay-đổi theo thời-đại.

Chữ-viết thay-đổi từ gốc chữ Hán thuần-túy gồm có 214 bộ, lấy bộ của chữ Hán ghép vào chữ khác được lấy làm âm để thành-lập chữ Nôm mà người Hán biết chữ cũng chẳng đọc được, rồi dùng mẫu-tự La-tinh có thêm dấu-giọng để ghi lại tiếng Việt mà chính người La-tinh cũng chẳng hiểu gỳ khi thấy thứ chữ của họ qen dùng lại có thêm những dấu lăng-qăng ở trên đầu các nguyên-âm (không có trên phụ-âm và bán-nguyên-âm).
Đọc tiếp Dấu·ngang·nối trong Việt-ngữ

Việc cải·tiến chữ quốc-ngữ

Việc cải tiến chữ quốc ngữ
Tác-giả: GS Lê-Bá-Kông

Đăng ở Nhật báo Người Việt , số 4051, ngày 9-1-1997
(Trích sách “100 năm phát triển tiếng Việt”, Phụng Nghi, Nxb. Văn nghệ, Hoa Kỳ, 1999, trang 161, 162)

Lời của tác giả Phụng Nghi: Năm 1997, Giáo sư Lê Bá Kông, trên một loạt bài “Vài nhận xét về tiếng Việt mến yêu” đăng nhiều kì trên báo Người Việt, California, Hoa Kì, có ý kiến như sau về “Việc cải tiến chữ quốc ngữ”:
Đọc tiếp Việc cải·tiến chữ quốc-ngữ

Cái gạch nối trong chữ Việt

Cái gạch-nối trong chữ Việt
Tác-giả: Phụng Nghi

1. Cái gạch nối

Trong chữ Việt, cái gạch nối dùng để kết hợp những thành tố viết rời của một từ gồm nhiều âm tiết. Nếu viết riêng rẽ thì những âm tiết nói trên sẽ có một nghĩa khác, tức là nghĩa riêng biệt của từng âm tiết. Sau đây là một vài thí dụ:

– “Ðộc” có nghĩa là một, có số lượng chỉ một mà thôi. “Lập” có nghĩa là đứng thẳng. Ghép lại, “độc-lập” có nghĩa: 1. Tự mình sống, không dựa vào người khác. Sống độc-lập. 2. (Nước hoặc dân tộc) có chủ quyền. Nền độc-lập dân tộc.

– “Bà” là người đàn bà thuộc thế hệ sanh ra cha hoặc mẹ ta. “Con” là người thuộc thế hệ mà ta sanh ra. Ghép lại, “bà-con” có nghĩa là thân quyến, người có quan hệ họ hàng. Một người bà con xa.

– “Cay” là có vị như khi ăn ớt, ăn tiêu, ăn gừng hoặc khi uống rượu. “Ðắng” là có vị như khi ăn trái khổ qua, trái bồ hòn, mật cá hoặc uống thuốc bắc. Ghép lại “cay-đắng” (hay “đắng-cay”) có nghĩa là đau khổ, xót xa. Thất bại cay-đắng.

Như vậy, ta thấy cái gạch nối có một vai trò rất quan trọng. Nó dùng để phân biệt từ đơn với từ ghép. Từ cuối thế kỷ 19 và trong những thập niên đầu của thế kỷ 20 này, theo ngữ pháp, ta dùng cái gạch nối đối với những từ ghép, mục đích là để câu văn được rõ nghĩa. Trong học đường, thời bấy giờ, đối với những từ ghép, thiếu cái gạch nối là một lỗi chánh tả tương tự như các lỗi chánh tả khác: c với t (các/cát), ch với tr (chương/trương), d với gi (dang/giang), dấu hỏi với dấu ngã…
Đọc tiếp Cái gạch nối trong chữ Việt

Hợp·thức·hoá việc thêm chữ·cái F, J, W và Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt

Nên hợp·thức·hoá việc thêm chữ·cái F, J, W và Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt.
Đặng Hải Nguyên.

NỘI·DUNG.

I. Bốn ký·tự (character) F, J, W và Z là bốn chữ·cái (letter) chính·thức nằm trong hệ·thống chữ biểu·âm La·tinh tiêu·chuẩn và tự·thân·chúng (themselves) không là ký·hiệu toán·học, ký·hiệu hoá·học, vv.

II. Thêm bốn chữ·cái F, J, W, Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt là cần·thiết và nên làm vì các lý·do sau·đây:
1. Bốn chữ·cái F, J, W và Z ảnh·hưởng mật·thiết đến giao·tiếp xã·hội và cuộc·sống hằng·ngày.
2. Giúp dễ·dàng hơn việc phiên·âm tên gọi của các đơn·vị đo·lường, các thuật·ngữ khoa·học mới.
3. Việt·hoá một số·lượng khá lớn các thuật·ngữ quốc·tế được dễ·dàng hơn, hoà·nhập chúng vào như một phần của Tiếng Việt nhưng vẫn giữ được tính quốc·tế.
4. Giúp thống·nhất việc phiên·âm tên riêng, địa-danh nước·ngoài, giúp việc giao·tiếp, hợp·tác quốc·tế được dễ·dàng hơn.
5. Giúp Người Việt·nam sinh·sống ở nước ngoài, cũng như người nước·ngoài giao·tiếp bằng Tiếng Việt được dễ·dàng hơn.

III. Bốn chữ·cái F, J, W và Z sẽ mang tên gì, dùng để ghi âm gì và được ráp·vần như thế·nào trong Tiếng Việt?

IV. Chúng·ta thêm các chữ·cái F, J, W và Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt nhưng vẫn giữ nguyên như cũ các phụ·âm kép truyền·thống “Ph”, “Gi”, “Qu” và “D”. Thêm bốn chữ·cái F, J, W và Z nhằm mục·đích phiên·âm tên riêng nước·ngoài, làm·cho Tiếng Việt thêm chính·xác và thêm phong·phú, chứ không nhằm cải·tiến (improve), hoặc cải·cách (reform) Việt-ngữ.

V. Nhật·bản đã phải thêm 48 mẫu·tự katakana cách đây khá lâu để giải·quyết cùng một vấn·đề hội·nhập, trong·khi chúng·ta chỉ cần thêm 4 chữ·cái (letter) F, J, W và Z vào trong cùng bảng·chữ·cái (alphabet) hiện·hành.

VI. Thêm bốn Chữ·cái F, J, W, Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt không nhằm mục·đích phục·vụ cho lối khõ Telex trên máy điện·toán.

— o O o — Đọc tiếp Hợp·thức·hoá việc thêm chữ·cái F, J, W và Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt

Các Kiểu Cấu·tạo Từ Tiếng Việt

Các Kiểu Cấu Tạo Từ Tiếng Việt

1. Từ đơn: là những từ được cấu tạo bằng một tiếng độc lập. Thí dụ: Nhà, xe, tập, viết, xanh,đỏ, vàng, tím,…
– Xét về mặt lịch sử, hầu hết từ đơn là những từ đã có từ lâu đời. Một số từ có nguồn gốc thuần Việt, một số từ vay mượn từ các ngôn ngữ nước ngoài như tiếng Hán, tiếng Pháp, Anh, Nga,…
– Xét về mặt ý nghĩa , từ đơn biểu thị những khái niệm cơ bản trong sinh hoạt của đời sống hàng ngày của người Việt, biểu thị các hiện tượng thiên nhiên, các quan hệ gia đình, xã hội , các số đếm,…
– Xét về mặt số lượng, tuy không nhiều bằng từ ghép và từ láy(Theo thống kê của A.Derode, từ đơn chiếm khoảng 25% trong tổng số từ tiếng Việt) nhưng là những từ cơ bản nhất, giữ vai trò quan trọng nhất trong việc biểu thị các khái niệm có liên quan đến đời sống và cấu tạo từ mới cho tiếng Việt.
Đọc tiếp Các Kiểu Cấu·tạo Từ Tiếng Việt