Vì·sao tôi viết “Tiếng Việt Mến·yêu” thay·vì “tiếng Việt mến yêu”?
Đặng Hải Nguyên
– – o O – –
Dẫn nhập
Tên gọi của một trang blog không đơn·thuần chỉ là một danh·xưng để nhận·diện. Đôi·khi, đằng sau một tên gọi còn có cả một quan·điểm, một chủ·đích và một triết·lý mà người sáng·lập muốn gửi·gắm.
Đối với trang blog Tiếng Việt Mến·yêu, việc sử·dụng cách viết·hoa chữ T trong Tiếng Việt, cũng như việc sử·dụng dấu chấm·lơ (·) trong từ Mến·yêu, đều là những lựa·chọn có chủ·ý.
Tôi không viết “tiếng Việt mến yêu” mà viết “Tiếng Việt Mến·yêu”.
Vậy, sự khác·biệt giữa hai cách viết này nằm ở đâu? Và tại·sao tôi lại chọn cách viết thứ hai làm tên gọi chính·thức cho trang blog của mình?
Để trả·lời câu hỏi này, chúng·ta hãy cùng phân·tích từng thành·phần của cụm·từ.
I. Phân·tích cụm·từ “Tiếng Việt”
1. Tiếng Việt và tiếng Việt
Xét về cấu·tạo, “Tiếng Việt” gồm hai âm·tiết: Tiếng và Việt. Trong cách viết của tôi, chữ T viết·hoa trong từ Tiếng không phải là một sự lựa·chọn ngẫu·nhiên.
Tôi sử·dụng chữ T viết·hoa để nhận·diện Tiếng Việt như một danh·xưng chỉ ngôn·ngữ Việt, bao·gồm cả phương·diện tiếng·nói lẫn chữ·viết và hệ·thống ngôn·ngữ được sử·dụng để giao·tiếp, truyền·đạt tư·tưởng và lưu·truyền tri·thức.
Cách viết này cũng được tôi áp·dụng tương·tự đối với những tên gọi ngôn·ngữ khác, chẳng·hạn như:
- Tiếng Anh.
- Tiếng Pháp.
- Tiếng Nhật.
- Tiếng Trung.
Ngược·lại, khi viết tiếng với chữ t thường, từ này có thể được sử·dụng như một danh·từ thông·thường, mang nghĩa âm·thanh, tiếng·động hoặc tiếng·nói.
Chẳng·hạn:
- tiếng nói.
- tiếng động.
- tiếng mưa.
- tiếng nước chảy.
Như vậy, trong hệ·thống quy·ước chữ·viết mà tôi đề·xuất, sự khác·biệt giữa Tiếng Việt và tiếng Việt trước·hết nằm ở chức·năng và cách nhận·diện mà người viết muốn thể·hiện.
Đây là một quy·ước viết có chủ·đích nhằm tăng tính rõ·ràng và nhất·quán, chứ không phải một quy·tắc chính·tả phổ·quát đã được mọi người mặc·nhiên thừa·nhận.
2. Tiếng Việt và Việt-ngữ
Nhân·đây, tôi cũng muốn đề·cập đôi·chút đến cách sử·dụng hai thuật·ngữ Tiếng Việt và Việt-ngữ.
Trong thực·tế, hai cách gọi này có thể thay·thế cho nhau trong nhiều ngữ·cảnh.
Tuy·nhiên, tùy·theo mục·đích và phạm·vi sử·dụng, chúng cũng có thể mang những sắc·thái biểu·đạt khác·nhau.
Chẳng·hạn, ở hải·ngoại, chúng·ta thường nghe nói đến Trung·tâm Việt-ngữ. Những trung·tâm này không chỉ hướng đến việc giảng·dạy ngôn·ngữ mà còn có thể đảm·nhận sứ·mệnh phổ·biến, gìn·giữ và bảo·tồn văn·hóa, phong·tục và tập·quán của Người Việt.
Tuy·nhiên, cần phân·biệt rằng phạm·vi hoạt·động văn·hoá của một trung·tâm không nhất·thiết là nghĩa từ·vựng trực·tiếp của thuật·ngữ Việt-ngữ.
Đối với tên gọi blog của tôi, tôi lựa·chọn Tiếng Việt bởi vì trọng·tâm của trang blog là ngôn·ngữ Việt, đặc·biệt là tính rõ·ràng, chính·xác và khả·năng biểu·đạt của ngôn·ngữ.
II. Phân·tích từ “Mến·yêu”
1. Phân·biệt mến, yêu và có cảm·tình
Trước·hết, chúng·ta hãy xem·xét một·số từ·ngữ có quan·hệ về mặt ý·nghĩa:
Mến: Biểu·đạt một tình·cảm trìu·mến, quý·mến, thân·thiện và có sự gắn·bó.
Chẳng·hạn:
“Anh ấy mến em.”
Câu nói này có thể diễn·tả một tình·cảm tốt·đẹp, có sự cảm·mến và quý·trọng, nhưng không nhất·thiết hàm·ý tình·yêu đôi·lứa.
Yêu: Biểu·đạt một tình·cảm sâu·sắc, mãnh·liệt hoặc gắn·bó đặc·biệt với một người, một quê·hương hay một đối·tượng nào·đó.
Chẳng·hạn:
“Anh ấy yêu em.”
“Tôi yêu Nước Việt Nam.”
“Tôi yêu Nước Mỹ.”
Có cảm·tình: Biểu·đạt sự thiện·cảm hoặc một khuynh·hướng tình·cảm tích·cực đối với một người hay một đối·tượng.
Như vậy, mến, yêu và có cảm·tình có những vùng nghĩa giao·thoa nhưng không hoàn·toàn đồng·nghĩa, cũng không thể thay·thế tự·do cho nhau trong mọi ngữ·cảnh.
2. Tại sao tôi viết “Mến·yêu”?
Điểm quan·trọng nhất trong cách viết của tôi là:
Mến·yêu không đơn·thuần là phép cộng cơ·học của hai từ mến và yêu.
Tôi sử·dụng Mến·yêu để biểu·đạt một tình·cảm tổng·hợp, bao·gồm sự quý·mến, trân·trọng, yêu·thương và gắn·bó sâu·sắc.
Đó không chỉ là sự yêu·thích nhất·thời, cũng không nhất·thiết là tình·yêu mang tính chiếm·hữu.
Đó là một tình·cảm có chiều·sâu, có sự trân·trọng và có tính bền·vững.
Tình·cảm ấy đặc·biệt thích·hợp khi nói đến:
- Quê·hương.
- Đất·nước.
- Văn·hoá.
- Ngôn·ngữ.
- Tiếng Việt.
Về phương·diện ngữ·nghĩa, tôi muốn sử·dụng Mến·yêu như một đơn·vị từ·vựng mang tính hợp·thành ngữ·nghĩa (semantic fusion), trong đó hai âm·tiết kết·hợp để biểu·đạt một ý·nghĩa thống·nhất.
Vì·thế, tôi không muốn người đọc hiểu Mến·yêu theo nghĩa đơn·thuần là vừa mến một chút, vừa yêu một chút.
Tôi muốn nhấn·mạnh đến một tình·cảm thống·nhất, sâu·sắc và bền·vững.
3. Tại sao sử·dụng dấu chấm·lơ?
Nếu viết mến yêu, hai âm·tiết được trình·bày như hai đơn·vị cách·biệt bằng khoảng·trắng.
Trong khi·đó, tôi sử·dụng dấu chấm·lơ để biểu·thị sự kết·nối giữa hai âm·tiết, nhấn·mạnh rằng chúng cùng hợp·thành một đơn·vị ngữ·nghĩa.
Theo quan·điểm sử·dụng dấu chấm·lơ của tôi, dấu này có chức·năng biểu·thị ranh·giới giữa các thành·phần cấu·tạo, đồng·thời thể·hiện mối liên·kết ngữ·nghĩa giữa chúng.
Vì vậy:
- Mến: Một thành·phần mang ý·nghĩa quý·mến, cảm·mến.
- Yêu: Một thành·phần mang ý·nghĩa yêu·thương, gắn·bó.
- Mến·yêu: Một đơn·vị biểu·đạt tình·cảm tổng·hợp.
Dấu chấm·lơ ở đây không chỉ là một dấu hiệu trình·bày. Nó còn thể·hiện quan·điểm của tôi về cấu·tạo từ, ranh·giới ngữ·nghĩa và tính thống·nhất của một đơn·vị từ·vựng.
III. Ý·nghĩa của tên gọi “Tiếng Việt Mến·yêu”
Sau khi phân·tích hai thành·phần Tiếng Việt và Mến·yêu, chúng·ta có thể hiểu rõ·hơn lý·do tôi lựa·chọn tên gọi này.
Tiếng Việt Mến·yêu không đơn·thuần là một cụm·từ thể·hiện tình·cảm yêu·mến đối với ngôn·ngữ Việt.
Tên gọi này còn gửi·gắm một quan·điểm và một mong·muốn:
Đó là sự trân·trọng, gìn·giữ và phát·triển Tiếng Việt trên căn·bản là tính rõ·ràng, chính·xác và khả·năng biểu·đạt phong·phú của ngôn·ngữ.
Tôi viết·hoa chữ T trong Tiếng Việt để nhận·diện tên gọi ngôn·ngữ; tôi viết Mến·yêu với chữ M viết·hoa để thể·hiện tính danh·xưng của tên blog; và tôi sử·dụng dấu chấm·lơ để kết·nối hai âm·tiết trong một đơn·vị ngữ·nghĩa thống·nhất.
Đó là lý·do tôi chọn:
Tiếng Việt Mến·yêu
thay vì:
tiếng Việt mến yêu.
Đối với tôi, đây không chỉ là một tên gọi. Đây còn là một lời gửi·gắm tình·cảm, một quan·điểm ngôn·ngữ học và một cam·kết đối với Tiếng Việt.
Tiếng Việt Mến·yêu — Giữ·gìn tính rõ·ràng và chính·xác của Tiếng Việt.
