Thẻ: việt nam

Nguyên·tắc tạo từ mới

Nguyên·tắc tạo từ mới.
Tác·giả: Đặng Hải Nguyên.

Nhờ chữ quốc-ngữ viết bằng chữ·cái La·tinh, chúng·ta không bị đóng·khung trong phép “lục thư” trong việc tạo từ mới. Trong cái rủi có cái may. Người Pháp đã mang chữ·viết, dùng chữ·cái (letter) abc để ghi âm Việt, thông·qua các cha·cố với mục·đích truyền·bá đạo Công·giáo La·mã (Roman Catholic). Song·song với việc đánh đuổi ngoại·xâm, chúng·ta có được vũ·khí quốc-ngữ vô·cùng lợi·hại (powerful) và kho chữ Việt·nồm (Nho-Việt) vô cùng phong·phú. Một chân·trời mới với khả·năng vô·hạn. Giới·hạn có·chăng là ở trí tưởng·tượng, tinh·thẩn sáng·tạo, khả·năng của mỗi chúng·ta trong việc sử·dụng chúng một·cách nghiêm·chỉnh, một·cách hệ·thống với một tinh·thần khoa·học; giới hạn là ở tính không bao·dung, không cởi·mở, bè·phái, kẻ·cả, tự·ái, kỳ·thị, cố·chấp, tị·hiềm, bài·ngoại

Mong rằng từ·ngữ Việt nào đúng, chính·xác, chúng·ta sử·dụng mà không phân·biệt chúng thuộc vùng, miền nào; những gì không đúng, không chính·xác sẽ bị đào·thải với thời·gian. Chúng·ta không thể dùng cường·quyền, phe·phái áp·đặt những gì vô·lý vào ngôn·ngữ , vì nếu được đi chăng nữa, chúng chỉ là một mớ hổ·lốn, sẽ làm mất đi tính trong·sáng, tính hệ·thống và tính nhất·quán của Tiếng Việt. Sử·dụng, phổ·biến, giữ·gìn tính hệ·thống và nhất·quán của Tiếng Việt là nhiệm·vụ của mỗi Người Việt·nam (Vietnamese).

Đọc tiếp Nguyên·tắc tạo từ mới

Tại·sao chỉ có Việt Nam đổi hệ·thống chữ·viết biểu·ý sang hệ·thống chữ·viết dùng chữ·cái La·tinh?

Tại sao chỉ có Việt Nam đổi hệ thống chữ viết biểu ý (ký tự – character) từ Nôm tự (quốc ngữ xưa) sang hệ thống chữ viết biểu âm (chữ cái – letter) dùng chữ cái La tinh (quốc ngữ nay) trong khi các quốc gia đồng văn khác như Trung Hoa, Nhật Bản và Cao Ly (Triều Tiên hay Hàn Quốc) thì không?

A. Trước hết, tôi xin được điểm qua một cách khái quát về hệ thống chữ viết.
Trên thế giới, có nhiều hệ thống chữ viết khác nhau, nhưng tựu chung lại chỉ có hai hệ thống: chữ biểu âm và chữ biểu ý.
Trong hệ thống chữ biểu âm, mỗi biểu tượng (symbol) hoặc ký hiệu (notation) còn được gọi là ký tự (character), nhưng các ký tự in được (printable character) được sử dụng để đại diện cho mỗi âm hay âm vị còn được gọi là chữ cái (letter). Chẳng hạn như chữ Latin, chữ Ả Rập, chữ Hindu, hiragana (平假名 Bình giả danh) và katakana (片假名 Phiến giả danh) của Nhật Bản. Bảng chữ cái (alphabet) của một số hệ thống chữ viết biểu âm là cơ sở để dựa vào đó con người diễn đạt tiếng nói thành từ (word), cụm từ (phrase). Sau đây là các bảng chữ cái tiêu biểu của một số hệ thống:

Latinh: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
Hy Lạp: Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η, Θ, Ι, Κ, Λ, Μ, Ν, Ξ, Ο, Π, Ρ, Σ, Τ, Υ, Φ, Χ, Ψ, Ω.
Hebrew: (đọc từ phải sang trái) א, ב, ג, ד, ה, ו, ז, ח, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, ע, פ, צ, ק, ר, ש, ת.
Đọc tiếp Tại·sao chỉ có Việt Nam đổi hệ·thống chữ·viết biểu·ý sang hệ·thống chữ·viết dùng chữ·cái La·tinh?

Bảo·tồn kế·thừa và phát·triển di·sản văn·hoá truyền·thống mà học·sinh trung·học không phải học Hán-tự!

Chúng ta có thể bảo tồn, kế thừa và phát triển di sản văn hoá truyền thống ngàn năm của ông bà tổ tiên để lại mà không cần bắt buộc tất cả học sinh trung học đều phải học Hán tự (Chinese character), Nho tự hoặc Nôm tự!

Mọi người Việt đều mong mỏi bảo tồn di sản văn hoá truyền thống ngàn năm của ông bà tổ tiên để lại. Nhưng phải làm gì và làm thế nào? Theo tôi, điều các em học sinh cần được kế thừa, phát huy chính là phần nội dung của những giá trị văn hoá những áng văn xưa, tài liệu văn cổ, những bài học trong sách sử cổ của cha ông ta trong việc giữ nước và xây dựng nước. Hán tự, Nho tự hoặc Nôm tự chỉ là phương tiện. Nội dung, giá trị của các di sản văn hoá mới là quan trọng. Làm sao để các thế hệ sau dễ dàng tiếp cận và thấu hiểu những giá trị văn hóa, lịch sử cổ xưa trong kho di sản này mới là quan trọng. Chữ quốc ngữ viết bằng chữ cái La tinh có thể giữ và làm tròn trọng trách này.  Phải mất nhiều năm “dùi mài kinh sử”, học sinh mới có thể “hiểu đại khái” sách thánh hiền viết bằng thứ chữ cồ này nói gì. Trong khi đó với chữ quốc ngữ, chúng ta cũng có thể đọc và hiểu rõ ràng — nếu được các chuyên gia (expert), các chuyên viên (specialist) giải thích thật cặn kẻ — ông bà xưa nói gì trong thời gian rất ngắn. Thay vì bắt tất cà các em học sinh học và nhớ chữ Hán, hãy dùng thời gian này để các em học những ý tưởng hay trong sách vở, những giá trị cần kế thừa trong kho di sản văn hoá đã được các chuyên gia, các chuyên viên, các học giả Việt học, Hán học… chuyển sang chữ quốc ngữ với đầy đủ mọi chú thích, giải thích tường tận. Học cổ văn xưa bằng quốc ngữ để ôn cố tri tân, học cách thưởng thức những cái hay cũng như tránh những cái dở của thế hệ trước.
Đọc tiếp Bảo·tồn kế·thừa và phát·triển di·sản văn·hoá truyền·thống mà học·sinh trung·học không phải học Hán-tự!

Phương·châm trong việc tạo từ mới

Phương·châm trong việc tạo từ mới.
Tác·giả: Đặng Hải Nguyên.

Cập·nhật: 4 Tháng·giêng 2014.

1. Tính dân·tộc:

1.1 Thuần Việt (Việt·nôm) :
Sử·dụng những từ Việt·nôm (Nôm word) hay từ thuần Việt— gồm·có tiếng Kinh (Việt) và tiếng gốc Nam-Á— là thứ tiếng có ngữ·pháp xuôi.
Ví dụ:
Monosodium Glutamate (MSG): bột·ngọt hay vị·tinh.
stomach: dạ·dày hay bao·tử

1.2 Nho-Việt (Việt·nồm):
Những từ Việt·nồm (post-Nôm word) hay từ Nho-Việt do Người Việt (Vietnamese) tạo ra, là đặc·trưng riêng của Tiếng Việt (Vietnamese).
Ví dụ:
Người Trung·hoa dùng ký·kiệu (notation) hay ký·tự (character) “胃” để chỉ “stomach”, có nghĩa là “dạ·dày” của Tiếng Việt, họ đọc “胃”  theo âm Hán – Bắc·kinh là “wèi”; Người Việt ghi theo chữ·cái (letter) La·tinh là “vị” và đọc theo âm Việt lả ‘vị’. Từ Việt·nồm (Nho-Việt) “bao·tử”, Nho-tự là “包死” nghĩa là “dạ·dày” trong Tiếng Việt, khác với Hán-tự “包子” (bao tử) theo từ·điển ký·tự hay tự-điển (character dictionary) của Trung·hoa có nghĩa là “bánh bao” trong Tiếng Việt; Tiếng Anh không có từ tương·đương và được giải·thích là “steamed stuffed bun”, nghĩa·là “bánh hấp có nhưn bên trong”. Nếu dịch sát-từng-từ (word-by-word) từ Nho-Việt “bao tử” (包死), bao là cái bao, tử là chết; từ “bao·tử” không có ý·nghĩa cao xa gì·cả trong tiếng Trung·hoa; theo ngữ·pháp Trung·hoa, họ nói ngược lại là “死包” (tử bao: dead bag) dịch sát-từng-ký·tự (character-by-character) là “chết bao”, có nghĩa·là “cái bao chết”. Từ Việt·nồm (Nho-Việt) “bao tử” mang một ý·nghĩa thâm·thuý và triết·lý trong đó, là cái vô·cùng quan·trọng, cái gắn·liền với sự sinh·tồn, sự sống-chết.
Từ “bao·tử” (stomach), Nho-tự là “包死”, nghĩa là “dạ·dày” là từ Việt·nồm, khác với “bao tử” hay <baotử>  “包子” là tử Hán-Việt.

Từ “vị·tinh” ghi theo Hán-tự (Chinese character) hoặc Nho-tự (Nho character) là “味 菁”. Nếu phiên·âm theo giọng·nói của tiếng Quảng·đông là ‘mì chính’. Nếu đọc “味 菁” theo âm Việt và ghi theo chữ·cái (letter) La·tinh thì từ Nho-Việt là “vị·tinh”. Từ “vị·tinh” thể·hiện rõ nghĩa của từ là tinh·chất của vị.

Please make yourself as home: xin tự·nhiên như ở nhà bạn: xin đừng “khách·sáo”— nói theo cách nói Trung·hoa và ghi theo Hán-tự là “客氣”; đọc theo âm Việt, tiếng Việt, và ghi theo hệ·thống chữ·cái Việt là “khách khí”. Từ “sáo” lột·tả được nhiều ý·nghĩa hơn là từ “khí” (氣). Hơn nữa, ta có những từ gần với nó như sáo·ngữ, nói như sáo.
Đọc tiếp Phương·châm trong việc tạo từ mới

Không nên dạy chữ Hán (Hán-tự) cho tất·cả học·sinh phổ·thông với tư·cách là một môn·học bắt·buộc

Nên hay không nên dạy chữ Nho (Hán tự – Chinese characters) cho học sinh phổ thông?

Tôi xin chép thêm phần kết và đặt ở đầu của bài viết nhằm giúp các độc·giả (reader) không có nhiều thời·giờ để đọc cả bài viết:

Chúng tôi cho rằng không nên, không cần thiết phải dạy chữ Nho cho học sinh phổ thông với tư cách là một môn học bắt buộc, có tính chất đại trà. Tất nhiên, những em học sinh phổ thông nào thích học chữ Nho mà nhà trường có điều kiện thì cũng có thể theo học ở những giờ ngoại khóa. Và chúng tôi cũng không phản đối việc giảng dạy cho học sinh phổ thông hiểu thế nào là chữ Nho, thế nào là chữ Nôm và học nhận diện một số lượng chữ Nho nào đó mà không bắt buộc phải nhớ như GS. Nguyễn Quang Hồng đề nghị.

Nội·dung chi·tiết: Đọc tiếp Không nên dạy chữ Hán (Hán-tự) cho tất·cả học·sinh phổ·thông với tư·cách là một môn·học bắt·buộc